زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

آیه جلباب





آیه جلباب به آیه ۵۹ سوره احزاب ، درباره حجاب گرفتن زنان به وسیله چادر یا روسری بلند اطلاق می‌شود.


۱ - منظور از آیه جلباب



به آیه ۵۹ سوره احزاب «آیه جلباب» گفته می‌شود: (یا ایها النبی قل لازواجک و بناتک و نساء المؤمنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یؤذین و کان الله غفورا رحیما)؛ «ای پیامبر ! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو جلبابها (روسری‌های بلند) خود را بر خویش فرو افکنند، این کار برای اینکه (از کنیزان و آلودگان) شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند بهتر است و (اگر تاکنون خطا و کوتاهی از آنها سر زده) خداوند همواره غفور و رحیم است».

۲ - شأن نزول



در تفسیر علی بن ابراهیم در شان نزول آیه نخست چنین آمده است: آن ایام زنان مسلمان به مسجد می‌رفتند و پشت سر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم نماز می‌گذاردند، هنگام شب موقعی که برای نماز مغرب و عشا می‌رفتند بعضی از جوانان هرزه و اوباش بر سر راه آنها می‌نشستند و با مزاح و سخنان ناروا آنها را آزار می‌دادند و مزاحم آنان می‌شدند، آیه فوق نازل شد و به آنها دستور داد حجاب خود را بطور کامل رعایت کنند تا به خوبی شناخته شوند و کسی بهانه مزاحمت پیدا نکند.

۳ - دو دیدگاه درباره شناخته شدن



در اینکه منظور از شناخته شدن چیست؟ دو نظر در میان مفسران وجود دارد که منافاتی با هم ندارند:

۳.۱ - دیدگاه نخست


نخست اینکه در آن زمان معمول بوده است که کنیزان بدون پوشیدن سر و گردن از منزل بیرون می‌آمدند، و از آنجا که از نظر اخلاقی وضع خوبی نداشتند گاهی بعضی از جوانان هرزه مزاحم آنها می‌شدند، در اینجا به زنان آزاد مسلمان دستور داده شد که حجاب اسلامی را کاملا رعایت کنند تا از کنیزان شناخته شوند و بهانه‌ای برای مزاحمت به دست هرزگان ندهند. بدیهی است مفهوم این سخن آن نیست که اوباش حق داشتند مزاحم کنیزان شوند، بلکه منظور این است که بهانه را از دست افراد فاسد بگیرند.

۳.۲ - دیدگاه دوم


دیگر اینکه هدف این است که زنان مسلمان در پوشیدن حجاب سهل انگار و بی اعتنا نباشند مثل بعضی از زنان بی بند و بار که در عین داشتن حجاب آن چنان بی پروا و لاابالی هستند که غالبا قسمتهایی از بدنهای آنان نمایان است و همین معنا، توجه افراد هرزه را به آنها جلب می‌کند.

۴ - منظور از جلباب



در اینکه منظور از «جلباب» (به کسر و فتح جیم) چیست مفسران و ارباب لغت چند معنا برای آن ذکر کرده‌اند:
۱. ملحفه (چادر) و پارچه بزرگی که از روسری بلندتر است و سر و گردن و سینه‌ها را می‌پوشاند.
۲. مقنعه و خمار (روسری).
۳. پیراهن گشاد.
گرچه این معانی با هم متفاوتند ولی قدر مشترک همه آنها این است که بدن را به وسیله آن بپوشاند. اما بیشتر به نظر می‌رسد که منظور پوششی است که از روسری بزرگتر و از چادر کوچکتر است چنان که نویسنده" لسان العرب" روی آن تکیه کرده است.

۵ - منظور از" یدنین"



و منظور از" یدنین" (نزدیک کنند) این است که زنان" جلباب" را به بدن خویش نزدیک سازند تا درست آنها را محفوظ دارد، نه اینکه آن را آزاد بگذارند به طوری که گاه و بیگاه کنار رود و بدن آشکار گردد، و به تعبیر ساده، لباس خود را جمع و جور کنند.

۶ - پیشینه حکم حجاب



به هر حال از این آیه استفاده می‌شود که حکم " حجاب و پوشش" برای زنان آزاد قبل از این زمان نازل شده بود، ولی بعضی روی ساده اندیشی درست مراقب آن نبودند آیه فوق تاکید می‌کند که در رعایت آن دقیق باشند. و از آنجا که نزول این حکم، جمعی از زنان با ایمان را نسبت به گذشته پریشان می‌ساخت، در پایان آیه می‌افزاید: «خداوند همواره غفور و رحیم است». هر گاه از شما تا کنون در این امر کوتاهی شده چون بر اثر جهل و نادانی بوده است خداوند شما را خواهد بخشید، توبه کنید و به سوی او باز گردید، و وظیفه عفت و پوشش را به خوبی انجام دهید.

۷ - عناوین مرتبط



آیه حجاب.

۸ - پانویس


 
۱. احزاب/سوره۳۳، آیه۵۹.    
۲. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، لباب النقول فی اسباب النزول، ص۱۶۲.    
۳. واحدی، علی بن احمد، اسباب النزول، ص۳۶۳.    
۴. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۷، ص۴۲۶.    
۵. حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج۴، ص۳۰۷.    
۶. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیرالقمی، ج۲، ص۱۹۶.    
۷. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، ص۹۵.    
۸. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص۲۷۳.    
۹. طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، ج۱، ص۳۸۴.    


۹ - منبع



فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «آیه جلباب».    



آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.